Basel’de bifosfonat tedavisi sırasında diş tedavisi

Osteoporoz veya tümör tedavisi gören bazı hastalar bisfosfonatlar ya da denosumab gibi antiresorptif ilaçlar kullanır. Nadir durumlarda ağız içi cerrahi işlemler sonrasında ilaca bağlı çene osteonekrozu (MRONJ) gelişebilir. Temel yaklaşım; doğru risk değerlendirmesi, atraumatik cerrahi ve sıkı takip olup etkin madde, doz ve tedavi süresine göre kişiye özel planlanır. (aaoms.org)

Kişisel riskiniz – kısaca

• Düşük ila orta risk: Osteoporoz dozlarında oral bisfosfonatlar (örn. alendronat) – MRONJ genel olarak nadirdir; diş çekimi, uzun kullanım süresi ve eşlik eden hastalıklarla risk artabilir. (PMC)

• Daha yüksek risk: Onkolojik tedavilerde i.v. bisfosfonatlar veya yüksek doz denosumab; ardışık ya da kombine antiresorptif tedaviler riski ek olarak artırabilir. Bu grupta implantlar genellikle önerilmez. (PubMed)

• Ayrıca önemli: Romosozumab da güncel pozisyon belgelerinde MRONJ ile potansiyel ilişkili ilaçlar arasında değerlendirilmektedir. (aaoms.org)

Kliniğimizde yaklaşım

1. Ön analiz ve bilgilendirme – anamnez; gerektiğinde cerrahi planlama için DVT. Kanıta dayalı risk bilgilendirmesi ve onam. (aaoms.org)

2. Cerrahi öncesi önleme – iltihap odaklarının tedavisi, profesyonel hijyen, perioperatif CHX ağız çalkalama solüsyonu (örn. %0,12). (NCBI)

3. Atraumatik teknik – nazik çekim/osteotomi, kemik kenarlarının düzeltilmesi, debridman, primer yumuşak doku kapatılması (greft/flep plastisi) ve sütür. (aaoms.org)

4. Perioperatif protokol – yüksek riskli işlemlerde kısa süreli antibiyotikler değerlendirilebilir; her durumda dikkatli antiseptik ağız hijyeni önemlidir.

5. Denosumab özel durumları – onkolojik yüksek dozlarda osteoklast aktivitesinin toparlanması için bazı durumlarda uzun bir tedavi arası gerekebilir; bu karar mutlaka disiplinler arası risk-yarar değerlendirmesiyle verilmelidir. (PMC)

6. Takip – yakın aralıklı kontroller, CHX uygulamasının sürdürülmesi, protez bası noktalarının önlenmesi ve ağrı/kemik ekspozisyonunda hızlı değerlendirme. (aaoms.org)

Kaçındığımız / tercih ettiğimiz yaklaşımlar

• Mümkünse kaçınılır: Yüksek doz onkolojik antiresorptif tedavi altında elektif diş çekimleri, implantlar ve geniş flep cerrahileri. Konservatif alternatiflere (örn. çekim yerine kanal tedavisi) öncelik verilir. (aaoms.org)

• Tercih edilir: Kanal tedavisi, doğru uyumlu protezler, minimal invaziv periodontal tedavi ve primer yara kapatmasıyla atraumatik cerrahi teknikler. (aaoms.org)

  
  

Bilimsel temel

• AAOMS 2022 pozisyon belgesi (güncelleme): MRONJ tanımı, evrelemesi, önlenmesi ve tedavisi için temel referanslardan biridir; yapılandırılmış risk değerlendirmesi, atraumatik cerrahi ve primer yara kapatılmasını önerir. "Drug holiday" genel olarak rutin biçimde önerilmez. (aaoms.org)

• Epidemiyoloji (osteoporoz ve onkoloji): i.v. bisfosfonat/yüksek doz denosumab kullanımında daha yüksek MRONJ oranları bildirilir (PMC)

• Önleme/profilaksi: Düzenli kontroller ve girişim öncesi ağız içi enfeksiyon odaklarının tedavisi önemlidir; perioperatif antibiyotik/CHX kullanımını destekleyen veriler bulunmakla birlikte kanıt kalitesi bazı alanlarda sınırlıdır. (PMC)

• "Drug holiday": Sistematik derlemeler, kısa bir tedavi arasının MRONJ riskini azalttığına dair kesin bir yarar göstermemektedir; karar her zaman disiplinler arası verilmelidir. (PMC)

• Denosumab özellikleri: Özellikle onkolojik dozlarda osteoklast fonksiyonunun geri dönmesi uzun aralar gerektirebilir; risk-yarar değerlendirmesi zorunludur. (PMC)

  
  

Sık sorulan sorular (SSS)

Bifosfonat/denosumab kullanırken diş çekimi yaptırabilir miyim?

Evet – uyarlanmış bir protokolle: atravmatik işlem, primer yara kapatılması, antiseptik bakım ve yakın takip. Kişisel riskinizi ayrıntılı olarak değerlendiririz. (aaoms.org)

İlaçlarıma ara vermeli miyim ("Drug Holiday")?

Genel bir öneri yoktur; kısa süreli aralar riski güvenilir biçimde azaltmaz ve tıbben sorun oluşturabilir. Karar disiplinler arası verilmelidir. (PMC)

İmplant uygulanabilir mi?

Yüksek doz onkolojik tedavi altında: genellikle hayır. Osteoporoz dozlarında ise çok temkinli ve yalnızca kapsamlı bir yarar-risk değerlendirmesinden sonra. (aaoms.org)

Ben ne yapabilirim?

Çok iyi ağız hijyeni, talimata göre CHX gargarası, protez kaynaklı bası noktalarından kaçınma ve kontrolleri aksatmama önemlidir; ağrı veya kemik açığa çıkması durumunda hemen bize bildirin. (NCBI)

Maliyetler – tipik yaklaşık değerler (CHF)

(tek tek DENTOTAR kalemleri listelenmeden; risk, bölge ve işleme göre)

Güvenli. Atravmatik. Kanıta dayalı.

Bifosfonat/denosumab tedavisi sırasında invaziv girişimler, riskler doğru değerlendirildiğinde ve cerrahi işlem dokuya saygılı biçimde yapıldığında planlanabilir.

İlaç tedaviniz sırasında gerekli bir girişimin en güvenli şekilde nasıl yapılacağı konusunda emin değilseniz, Basel’de sizi bireysel, disiplinler arası ve güncel kılavuzlara dayalı olarak bilgilendiriyoruz. Birlikte biyolojik açıdan uygun, planlanabilir ve uzun vadede stabil bir yaklaşım belirliyoruz.